ساختار تفصیلی تحقیق «كاركردها و كاربرد عقل در دینپژوهی»
ساختار تفصیلی تحقیق «كاركردها و كاربرد عقل در دینپژوهی»بخش اول ـ كلیـات:
فصل یكم ـ معانی و مراتب عقل و روششناسی احراز آن:
فرع 1) معانی و اطلاقات عقل:
1/1. معانی عقل در لغت،
2/1. اطلاقات عقل در قرآن و حدیث،
3/1. اطلاقات در عقل نزد فیلسوفان مسلمان،
4/1. اطلاقات عقل در نزد متكلمان،
5/1. اطلاقات عقل در نزد اصولیان،
6/1. مراد ما.
فرع 2) انواع و مراتب عقل:
1/2. عقل نظری و عقل عملی،
2/2. عقل طبیعی و عقل تجربی.
فرع 3) روششناسی احراز عقل:
1/3. روشها،
2/3. قواعد.
بخش دوم ـ مبانی و دلائل حجیت عقل:
مقدمه ـ معانی حجیت عقل:
فصل یكم ـ مبانی حجیت عقل در دینپژوهی،
فصل دوم ـ دلائل حجیت عمومی عقل در دینپژوهی.
بخش سوم ـ گسترهی كاركرد عقل در دینپژوهی:
مقدمه:
1. مراد از كاركرد عقل (معرفتزایی، معناگری، معناسنجی)،
2. كاركردهای عقل در قلمرو دین و دینپژوهی، از جهاتی گوناگون، به اقسام مختلف قابل دستهبندی است: مهمترین آنها تقسیم از لحاظ شمول به هر پنج حوزه (عقاید، احكام، اخلاق، تربیت و علم دینی) یا اختصاص كاربرد آن به حوزهای خاص (كه از این دو به كاركردهای «عام» و «خاص» تعبیر میكنیم).
فصل یكم ـ كاركردهای «عام» و مشترك عقل:
فرع 1) ادراك پیشانگارههای دینپذیری و دینباوری(مانند ضرورتدین، منشأدین، نبوت عامه و...)
فرع 2) مبناسازی برای نظامهای معرفتی پنجگانهی دین،
فرع 3) اثبات امكان فهم دین،
فرع 4) مشاركت در تنسیق «منطق فهم دین»،
فرع 5) ضابطهگذاری و قاعدهسازی برای فهم دین،
فرع 6) معناگری و كمك به درك و كاربرد مدارك دیگر دین،
فرع 7) ارزیابی و سنجش صواب و سراب در معرفت دینی و نیز كاربرد سایر دوال،
فرع 8) علاج خطا در معرفت دینی و كاربرد دیگر مدارك.
فصل دوم ـ كاركردهای «خاص» عقل:
كاركردهای خاص، برحسب كاربرد آن در هریك از حوزههای پنجگانهی دین، به پنج گروه تقسبم میشود:
فرع 1) كاركردهای اختصاصی عقل در حوزهی باورها (عقاید):
1/1. ادراك استقلالی امهات عقاید، (مانند وجود واجب، توحید و . . .)،
2/1. ادراك بسیاری از گزارههای لاهوتی دینی.
فرع 2) در حوزهی بایدها (احكام):
1/2. ادراك كلیات احكام دینی (اكثر معاملات و اقل عبادات)،
2/2. ادراك استقلالی پارهای از علل و حِكَم احكام،
3/2. تشخیص صغریات و مصادیق احكام كلی شرعی (حكمشناسی)،
4/2. مساهمت در تعیین موضوعات احكام (موضوعشناسی)،
5/2. واداشت آدمی به اتباع اوامر و نواهی شرعی،
6/2. ادراك مصالح و مفاسد مترتب بر احكام در مقام تحقق و نیز تشخیص اولویتها و راههای رفع تزاحم میان احكام،
7/2. حكم به ترخیص و تأمین یا مساهمت در تقنین در زمینهی مباحات (با توجه به نظرات مختلفی كه دربارهی ماهیت مالانص فیه و منطقهًْ الفراغ و . . . مطرح است)،
8/2. تعیین سازوكار تحقق احكام اجتماعی دین (ارائهی برنامه، سازمان و روش).
فرع 3) كاركردهای عقل در حوزهی ارزشها (اخلاق):
1/3. ادراك حسن و قبح ذاتی افعال،
2/3. ادراك استقلالی امهات قضایای اخلاقی،
3/3. تشخیص صغریات و مصادیق قضایای كلی اخلاقی،
4/3. تشخیص مفاسد و مصالح مترتب بر احكام اخلاقی در مقام عمل، و ادراك اولویتها و راههای رفع تزاحم میان آنها،
5/3. ترخیص (یا جعل حكم اخلاقی) در موارد خلأ و فراغ،
6/3. تحریك به فعل و كسب فضایل و نیز دفع و ترك رذایل،
7/3. مساهمت در تعیین سازوكار تحقق اخلاق دینی.
فرع 4) كاركردهای عقل در قلمرو «تربیت»
فرع 5) كاركردهای عقل در قلمرو علم دینی
فصل سوم ـ كاركردهای عقل در باب مبادی فهم دین:
فرع 1) كاركرد عقل در زمینهی مبادی «مصدرشناختی» دین (ماتن = شارع)،
فرع 2) كاركردهای عقل در باب ماهیت و مختصات دین،
فرع 3) كاركرد عقل در قلمرو مبادی معرفتشناختی (ابزارها و دوال دریافت و درك دین)،
فرع 4) كاركرد عقل دربارهی مبادی مخاطبشناختی (مفسّر / مكلف)،
فرع 5) كاركرد عقل در قلمرو مُدْرَك (مبادی هویتشناختی قلمروهاونظامات = اقتضائات حوزهها)،
فصل چهارم ـ دیگر تقسیمات:
فرع 1) كاركرد عقل، از حیث نحوهی كاربرد عقل در حوزههای پنجگانه، به دو نوع «استقلالی» و «آلی» تقسیم میشود.
فرع 2) از نظر معرفتزایی و «مباشرت» در دریافت دین به مثابه دال، یا معناگری و «وساطت» در فهم دین، از رهگذر نقشآفرینی در كاربرد دیگر مدارك، همچنین معناسنجی و كاربرد آن در آسیبشناسی مدارك و معرفت دینی، كاركردهای عقل، به سه گروه قابل تقسیم است.
فرع 3) كاركرد عقل را، از جهت كاربردهای عقل «دربارهی دین» یا «در دین» نیز میتوان به دو نوع، تقسیم كرد.
فرع 4) به تبع تقسیم عقل به نظری و عملی، كاركرد عقل در قلمرو علمی و عملی دین نیز میتواند به دو دسته تقسیم شود.
فرع 5) از حیث كاربردهای گوناگونی كه عقل در زمینهی هر یك از دوال پنجگانه دارد نیز، كاركرد عقل به پنج قسم قابل تقسیم است.
تذكار: مبانی تقسیمات و معانی و مصادیق هر یك از اقسام و نیز دلائل اختصاصی هر یك از كاركردها، برحسب مورد ذیل هر تقسیم و قسم، طرح و شرح خواهد شد.
بخش چهارم ـ روششناسی كاربرد عقل در دینپژوهی:
مقدمه ـ معنای كاربرد عقل
فصل یكم ـ روشها و قواعد كاربرد عقل در فهم دین:
فصل دوم ـ ضوابط حاكم بر روشها و قواعد (شروط و شرایط كاربرد و كارآیی):
فصل سوم ـ موانع كاربرد و كارآیی عقل در دینپژوهی (آسیبشناسی):
فصل چهارم ـ نسبت و مناسبات عقل با دیگر دوال (تعادل و ترجیح):
خاتمه: جمع بندی
© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مدیریت حوزه علمیه استان تهران می باشد